رتینوپاتی دیابتی؛ اثرات دیابت بر روی چشم

 رتینوپاتی دیابتی عارضه‌ای ناشی از دیابت است که بدلیل تغییرات ایجاد شده در رگ‌های خونی رخ می‌دهد. رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض بیماری دیابت است که روی چشم ها تأثیر می گذارد. آسیب رگ های خونی در قسمت حساس به نور عقب چشم یعنی شبکیه چشم، باعث بروز رتینوپاتی دیابتی می شود. در ابتدا، رتینوپاتی دیابتی علامتی ندارد و یا فقط مشکلات چشمی خفیفی ایجاد می کند، ولی سرانجام باعث کوری فرد می شود.

رتینوپاتی دیابتی شایع ترین شکل بیماری چشم دیابتی است. رتینوپاتی دیابتی معمولاً فقط افرادی را که سال­های قابل توجهی دیابت داشته اند(تشخیص داده شده یا تشخیص داده نشده) تحت تأثیر قرار می دهد.

رتینوپاتی می تواند تمام بیماران دیابتی را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت عدم درمان، خطرناک  می شود و خطر نابینایی را افزایش می دهد. مشخص شده است که خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی با افزایش سن و همچنین با عدم کنترل سطح قند خون و فشار خون افزایش می یابد.

رتینوپاتی دیابتی چیست؟

رتینوپاتی دیابتی عارضه ای ناشی از دیابت است که به دلیل تغییرات ایجاد شده در رگ های خونی رخ می دهد. پرده شبکیه لایه عصبی در پشت چشم است که نور را درک می­ کند و تصاویر را به مغز   می ­فرستد. وقتی عروق خونی در شبکیه آسیب می­ بینند ممکن است باعث نشت مایع یا خون شده یا منجر به رشد شاخه­ های عروقی شکننده و کلافه مانند شده و باعث تخریب شبکیه شود در نتیجه تصویری که شبکیه به مغز می­ فرستد تار شده یا کج و معوج می ­شود.

رتینوپاتی دیابتی یکی از علل اصلی کاهش دید است و کسانی که دیابت درمان نشده دارند 25 برابر شانس بیشتری برای کوری نسبت به افراد عادی دارند.

هرچه طول بیماری دیابت بیشتر باشد احتمال رتینوپاتی دیابتی بیشتر می­ شود. در نزدیک به 80% کسانی که لااقل 15 سال دیابت دارند مقداری صدمه به عروق شبکیه دیده می ­شود. در مبتلایان به دیابت نوع یک (نوع جوانان) احتمال ابتلا به رتینوپاتی دیابتی در سنین پایین تر بیشتر است. چنانچه شما دیابت دارید بایستی بدانید که امروزه با بهبود وسایل تشخیصی و درمانی، فقط درصد کوچکی از بیماران مبتلا به دیابت مشکلات جدی ناشی از کاهش دید خواهند داشت، مشروط به اینکه به موقع به چشم پزشک مراجعه نمایند.

رتینوپاتی دیابتی چیست

رتینوپاتی چه زمانی اتفاق می افتد؟

رتینوپاتی دیابتی هنگامی اتفاق می افتد که تغییر در سطح گلوکز خون باعث تغییر در رگ­های خونی شبکیه شود. در بعضی موارد، این عروق متورم می شوند (ورم ماکولا) و مایع به پشت چشم نشت می کند. در موارد دیگر، رگ­های خونی غیرطبیعی در سطح شبکیه رشد می کنند.

در صورت عدم درمان، رتینوپاتی دیابتی می تواند به تدریج جدی تر شده و از “رتینوپاتی پس زمینه” به تأثیر جدی بر بینایی برسد و منجر به کوری شود.

انواع رتینوپاتی دیابتی:

  • رتینوپاتی پس زمینه
  • ماکولوپاتی دیابتی
  • رتینوپاتی پرولیفراتیو

1. رتینوپاتی زمینه ­ای یا بدون رگ زایی:

در این مرحله عروق کوچک در پرده شبکیه صدمه دیده و مایع یا خون از آنها نشت می­ کند. مایع نشت کرده باعث تورم پرده شبکیه شده و یا رسوباتی بنام اگزودا را ایجاد می­ نماید. با اینکه این مرحله معمولاً روی دید تاثیری نمی­ گذارد اما ممکن است بعداً به مراحل شدیدتری که منجر به کاهش دید می ­شود تبدیل شود. از این رو رتینوپاتی زمینه ای به عنوان یک علامت هشداردهنده محسوب می­ شود.

رتینوپاتی زمینه ای که به آن رتینوپاتی ساده نیز می گویند، شامل تورم های ریز در دیواره رگ های خونی است. به عنوان تاول شناخته می شوند، به صورت نقاط كوچكی در شبكیه ظاهر می شوند و معمولاً با لكه های زرد رنگ ترشحات (پروتئین های خون) همراه هستند.

رتینوپاتی دیابتی زمینه ای نیاز به نظارت منظم توسط چشم پزشک دارد. بنابراین مهم است که در قرارهای مکرر غربالگری رتینوپاتی شرکت کنید.

2. رتینوپاتی پرولیفراتیو (تکثیری) همراه با رگ زایی:

رتینوپاتی پرولیفراتیو یک مرحله پیشرفته از رتینوپاتی دیابتی است که در آن شبکیه مسدود شده و باعث رشد عروق خونی غیرطبیعی می شود. این موارد می توانند باعث خونریزی در چشم، باعث جدا شدن شبکیه و آسیب جدی به بینایی شوند و در صورت عدم درمان، می تواند باعث کوری شود. اگر رتینوپاتی پرولیفراتیو به طور مرتب کنترل و درمان شود، پیشرفت رتینوپاتی می تواند محدود شده و از آسیب شدیدتر جلوگیری گردد.

این مرحله با ظهور رگ های جدید در شبکیه که رگ زایی نامیده می شود، آغاز می گردد. حالتی است که رگهای خونی جدید و غیرطبیعی بر روی سطح شبکیه رشد می ­کنند. این پدیده “نئوواسکولاریزاسیون Neovascularization” خوانده می شود. این عروق جدید دیواره ضعیف­ تری داشته و شکننده هستند و ممکن است منجر به خونریزی شوند. زجاجیه ماده شفاف و ژله مانندی است که مرکز چشم را پر می­ کند. خون نشت کرده باعث کدر شدن زجاجیه شده و بصورت نسبی عبور نور را از مردمک به پرده شبکیه را مانع می­ شود در نتیجه تصویر تار و درهم می­ شود. این رگهای خونی غیرطبیعی ممکن است تبدیل به بافت سفتی شده که شبکیه را از پشت چشم جدا کنند و باعث جدا شدگی پرده شبکیه شوند که در صورت عدم درمان می­ تواند منجر به کاهش شدید دید و کوری شود.

رگهای خونی غیرطبیعی همچنین ممکن است اطراف مردمک، روی عنبیه (قسمت رنگی چشم) رشد کرده و با افزایش فشار داخل چشم باعث ایجاد آب سیاه شود.

* رتینوپاتی دیابتی تکثیری پرولیفراتیو شدیدترین نوع بیماری شبکیه ناشی از دیابت می­باشد. حدود %20 افراد دیابتی به آن مبتلا می ­شوند و می­ تواند باعث کاهش شدید دید و کوری شود.

3. ماكلوپاتی ديابتی

ماکولا بهترین ناحیه مورد استفاده در شبکیه است و دید مرکزی ما را فراهم می کند. ماکولوپاتی به پیشرفت رتینوپاتی پس زمینه در ماکولا اشاره دارد که می تواند باعث مشکلات بینایی مانند مشکل در خواندن و یا دیدن چهره ها در مرکز بینایی شما شود.

علائم رتینوپاتی دیابتی کدامند؟

معمولاً در مرحله رتینوپاتی زمینه­ای علامتی وجود ندارد. اگرچه ممکن است در صورت ایجاد تورم مرکز دید تاری دید به صورت تدریجی ایجاد شود. شما ممکن است هرگز به تغییر میزان دید خود پی نبرید. معاینه چشم پزشکی تنها راهی است که به کمک آن می­ توان تغییرات داخل چشم شما را پیدا کرد.

مانند بسیاری از موارد از این دست، مراحل اولیه رتینوپاتی دیابتی ممکن است بدون علائم و بدون درد اتفاق بیفتد. تا زمانی که بیماری پیشرفت نکند، تأثیر واقعی بر روی بینایی رخ نخواهد داد. ورم ماکولا می تواند ناشی از ماکولوپاتی باشد و در صورتی که نشت مایعات باعث تورم ماکولا شود، روی بینایی تأثیر می گذارد. عروق جدید در شبکیه می توانند خونریزی را تحریک کنند، همچنین می توانند در برخی موارد مانع از بینایی شوند.

علائم ممکن است فقط با پیشرفت بیماری قابل توجه باشد، اما علائم معمول رتینوپاتی که باید مورد توجه قرار گیرد شامل موارد زیر است:

  • تغییرات ناگهانی در بینایی / تاری دید
  • شناوری و لکه های چشم
  • دید دوتایی
  • چشم درد

 رتينوپاتي پروليفراتيو بدون درد است اما يك نوع شديد و جدي از بيماري است كه بايد به سرعت درمان گردد. حاملگي و فشار خون بالا ممكن است سبب تشديد رتينوپاتي شوند.

رتینوپاتی دیابتی

رتینوپاتی دیابتی

چه کسانی در خطر ابتال به رتینو پاتی قرار دارند؟

تمام بیماران مبتلا به دیابت نوع 1و 2 در خطر این بیماری قرار دارند. از همین رو تمام بیماران مبتلا به دیابت حداقل سالی یک بار باید تحت معاینه کامل چشم پزشکی، با مردمک گشاد شده قرار گیرند. احتمال ابتال به رتینو پاتی دیابتی در کسانی که مدت طوالنی تریست به دیابت مبتلا شده اند، بیشتر است.

رتینوپاتی دیابتی یکی از مشکالت حین بارداری در بیماران مبتال به دیابت است. برای محافظت از بینایی، هر خانم باردار مبتلا به دیابت باید هر چه سریعتر تحت معاینه­ی کامل چشم پزشکی قرار گیرد.

تشخیص رتینوپاتی دیابتی:

بهترین راه برای تشخیص رتینوپاتی دیابتی معاینه چشمی در فواصل منظم می­ باشد که توسط چشم پزشک بایستی انجام شود. رتینوپاتی بسیار شدید ممکن است کاملاً بدون علامت باشد. بیماری را می­ توان با درمان بهبود بخشید. برای تشخیص رتینوپاتی دیابتی چشم پزشک با استفاده از دستگاهی بنام افتالموسکوپ بداخل چشم شما نگاه می ­کند. چشم پزشکی ممکن است قبل از معاینه با استفاده از قطره چشمی مردمک را باز کند.

چگونه رتینوپاتی دیابتی ایجاد می شود؟

رتینوپاتی دیابتی به دلیل بالا بودن سطح گلوکز خون ایجاد می شود. با گذشت زمان، سطح بالای گلوکز خون می تواند رگ های خونی کوچک در شبکیه چشم را ضعیف و به آن ها آسیب رساند. این اتفاق ممکن است باعث خونریزی، ترشحات و حتی تورم شبکیه شود.

کنترل خوب قند خون به کاهش خطرات رتینوپاتی دیابت کمک می کند.

* اگر شما مبتلا به دیابت هستید، حداقلی سالی یکبار باید تحت معاینه کامل چشم پزشکی با مردمک گشاد شده قرار گیرید.

عوارض رتینوپاتی دیابتی:

رتینوپاتی دیابتی باعث رشد رگ های خونی غیرطبیعی در شبکیه چشم می شود. لذا باعث بروز مشکلات جدی در بینایی شما می گردد که عبارتند از:

– خونریزی زجاجیه چشم

– جدا شدن شبکیه چشم

– گلوکوم یا آب سیاه چشم

–  کوری

عوامل خطر رتینوپاتی دیابتی شامل موارد زیر است:

اگر هر یک از موارد زیر روی شما تأثیر می گذارد، مهم است که در اسرع وقت معاینه غربالگری رتینوپاتی را انجام دهید.

  • کنترل ضعیف قند خون
  • پروتئین در ادرار
  • فشار خون بالا
  • دیابت طولانی مدت
  • چربی های افزایش یافته (تری گلیسیرید) در خون

هر کسی که از دیابت رنج می برد با خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی و سایر عوارض دیابت روبرو می شود. هرچه فرد مدت طولانی تری مبتلا به دیابت باشد، خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی در او بیشتر می شود. با این حال، کنترل خوب سطح گلوکز خون می تواند به کاهش قابل توجه رشد رتینوپاتی کمک کند. با این همه، افراد دیابتی باید آگاه باشند که بالارفتن سریع سطح گلوکز خون می تواند منجر به بدتر شدن رتینوپاتی شود.

آیا می توان رتینوپاتی دیابتی را درمان کرد؟

از جراحی لیزر اغلب در درمان بیماری چشم دیابتی استفاده می شود، اما هر مرحله از رتینوپاتی دیابتی را می توان با روشی متفاوت درمان کرد. رتینوپاتی زمینه ای هیچ درمانی ندارد اما بیماران به معاینه منظم چشم نیاز دارند.

ماکولوپاتی معمولاً با لیزر درمان می شود (سوختگی های ریزی که به جلوگیری از رشد عروق خونی جدید کمک می کند و مواد مغذی و اکسیژن رسانی به شبکیه را بهبود می بخشد). این کار معمولاً بدون درد است و هیچ عارضه ای ندارد، اما می تواند بر رانندگی در شب و بینایی محیط تأثیر بگذارد.

این نوع لیزر درمانی برای رتینوپاتی دیابتی باعث بهبود بینایی نمی شود، اما می تواند از زوال جلوگیری کند.
رتینوپاتی پرولیفراتیو نیز با لیزر درمان می شود، با پراکندگی در کل شبکیه چشم. این امر باعث از بین رفتن منطقه گرسنه شبکیه می شود.

موارد جدی رتینوپاتی دیابت ممکن است نیاز به جراحی چشم داشته باشد. در این موارد معمولاً به دلیل خونریزی در چشم، رتینوپاتی پرولیفراتیو در مراحل آخر یا لیزر درمانی بی اثر تشخیص داده می شود. به این نوع جراحی رتینوپاتی دیابتی چشم، وایترکتومی گفته می شود.

 

بازدیدها: 112

ارسال یک پاسخ