آیین یلدا بزرگداشت روشنایی و زندگی است

ایرانیان و همه مردم سرزمین‌هایی که در قلمرو فرهنگ ایرانی زندگی می‌کنند، قرنهاست که شب آغاز فصل زمستان را که طولانی ترین شب سال است، جشن گرفته و با واکنش‌هایی گوناگون و رفتارهایی آیینی و نمادین آن را گرامی داشته و جشن برپا می کنند. “شب یلدا” حاصل نگاه فرهنگ ایرانی به این رخداد طبیعی و مهمترین جشن ایرانی پس از نوروز است.

تاریخچه و آداب و رسوم شب یلدا 

نزدیک به چند هزار سال است که آخرین شب پاییز یعنی شب یلدا که تاریک ترین و درازترین شب سال است توسط ایرانیان جشن گرفته می شود و آیین ها و رسومات مختلفی در این شب به یاد ماندنی در کنار هم سپری می کنند. تاریخ پیدایی جشن زمستانی، سابقه ای کهن دارد و می‌توان پیشینه این جشن را با تاریخ آیین گرامیداشت زادروز خورشید در نخستین روز آغاز انقلاب زمستانی یا ” خرّم‌روز”، هم‌زمان دانست. این جشن زمستانی اهمیت فراوانی در زندگی مبتنی بر کشاورزی و دامداری مردم داشته و همگانی‌ترین جشن‌های ایرانی در میان توده مردم روستایی بوده است.

علت نامگذاری شب یلدا 

“یلدا” یک واژه سُریانی به معنای میلاد و تولد است. بنابر باورهای ایرانیان باستان، خورشید در واپسین شب پاییز  یعنی آخرین شب ماه آذر، زاده می شود. “ابوریحان بیرونی” دانشمند و منجم ایرانی قرون دهم و یازدهم میلادی، از این جشن با نام “میلاد اکبر” نام برده و منظور از آن را میلاد خورشید دانسته ‌است.

جشن شب یلدا را “چله” نیز می نامند به این دلیل که از اول دی ماه تا دهم بهمن ماه  را که 40 روز است “چله بزرگ” نامیده و اعتقاد براین بوده که اوج سرمای زمستان در این چهل روز بوده است. در شب چلّه، مردم تمامی شب را چشم انتظار دمیدن خورشید با افسانه گویی، گفتن مَتَل و چیستان، نقل شاهنامه، حافظ خوانی، تفأل زدن به شعر حافظ و تخمه شکستن می گذرانند. بنا به یک اعتقاد قدیمی خورشید با طلوع خود، کمر تاریکی و دیو سیاهی را خواهد شکست و با پرتو خود نحسی و شومی و نامبارکی تاریکی را از فضای زندگی مردم دور خواهد کرد.

 

ارسال یک پاسخ