سکته مغزی؛ علائم و راه های درمان آن

سکته مغزی چرا به سراغمان می آید؟ آیا ممکن است سکته کرده باشیم و ندانیم؟ بهترین راه درمان “سکته مغزی” چیست؟ برای پیشگیری چه باید کرد؟

سکته یک شرایط بحرانی است و زمانی ایجاد می شود که جریان خون به مغز قطع شود. بدون جریان خون سلول های مغزی شروع به مردن می کنند. این اتفاق می تواند باعث ایجاد علائم جدی، ناتوانی های پایدار و یا حتی مرگ شود. به طور خلاصه باید گفت سکته مغزی هنگامی رخ می دهد که یک لخته خونی باعث انسداد شریان خون رسان به مغز می شود(سکته مغزی ایسکمیک) و یا یک رگ خونی مغز پاره شده و خونرسانی به بخشی از مغز متوقف می شود(سکته مغزی هموراژیک) و در عرض چند دقیقه پس از این حادثه سلول های مغز شروع به مردن می کنند.

  سکته مغزی چیست؟

سکته مغزی در کل دنیا دومین علت مرگ بشر است و اولین علت از کارافتادگی، اما در کشورهای پیشرفته در حال حاضر سومین علت مرگ است که با پیر شدن جوامع در آینده نه چندان دور در آن کشورها نیز دومین علت مرگ خواهد شد. سکته مغزی یعنی بسته شدن یا پاره شدن یک شریان مغزی که به دنبال آن اختلال در گردش خون آن ناحیه از مغز ایجاد شده و موجب بروز علائمی مثل فلج نیمه بدن، اختلال تکلم و اختلال در راه رفتن می شود. سکته مغزی، زمانی اتفاق می افتد که رگی خونی در مغز مسدود یا منفجر شود. به طور متوسط 10 تا 15 درصد افرادی که به سکته های مغزی مبتلا می شوند در اثر این بیماری جان خود را از دست می دهند و 60 تا 70 درصد بیماران با درمان مناسب می توانند زندگی مستقل داشته باشند.

علت بروز سکته مغزی چیست؟

یکی از علل متداول سکته مغزی ضخیم و سخت شدن دیواره رگ های خونی است. پلاکت های ساخته شده از چربی، کلسیم، کلسترول و … انعطاف رگ های خونی را از میان می برند. لخته خون ممکن است سبب مسدود شدن رگ خونی غیر قابل انعطاف و بروز سکته مغزی ایسکمیک شود. عامل اصلی سکته مغزی هموراژیک در اکثر موارد عدم درمان فشار خون بالا است که سبب انفجار رگ خونی ضعیف می شود. معمولاً این افراد علایم خبرکننده ای مانند سردرد و تشنج دارند که منجر به پاره شدن رگ های مغزی می شود.

یکی دیگر از دلایل بروز سکته های مغزی حرکت لخته خون از قلب یا عروق گردن است که وارد مغز می شود مبتلایان به رماتیسم قلبی یا بیماران قلبی که ریتم قلبشان دچار مشکل است و کسانی که دچار سکته های قلبی شده اند یا مشکل دریچه ای دارند مستعد ابتلا به سکته های مغزی هستند.

انواع سکته مغزی چیست؟

انواع سکته ی مغزی بیش از یک نوع است. درواقع این اختلال شامل ۳ نوع است که در ادامه به بررسی آنها می پردازیم.

سه نوع اصلی از سکته وجود دارد:

  1. سکته مغزی گذرا (سکته مغزی خفیف)
  2. سکته ایسکمی (انسدادی)
  3. سکته هموراژیک (خونریزی)
1) سکته مغزی گذرا:

این سکته به عنوان سکته مغزی خفیف یا حملة ایسکمیک موقت (TIA) نیز شناخته می شود. در واقع یک سکته مغزی ناقص است که در اثر گرفتگی رگ خونی رخ می دهد. اگر چه حمله ایسکمی گذرا باعث آسیب دائمی مغز نمی شود، ولی باعث بروز علائم سکته مغزی می شود که چند دقیقه و یا حتی چند ساعت طول می کشند. شما به عنوان علامت سکته مغزی نباید از این حالت چشم پوشی کنید. دانستن علائم سکته ی خفیف به شما کمک می کند تا درمان را هرچه سریعتر شروع کنید. تقریبا ۱ نفر از هر ۳ نفری که سکته ی خفیف را تجربه می کنند، بعد از آن سکته مغزی می کنند!

بیشترین علائم سکته خفیف شامل: آفازی (مشکل در تکلم)- دیزاتری یا ضعف عضلات مربوط به صحبت کردن- تغییر بینایی- گیجی- مشکلات تعادلی- حس مور مور- کاهش سطح هوشیاری – سرگیجه- بیهوش شدن – سردرد شدید – حس غیرطبیعی چشایی – حس غیرطبیعی بویایی – ضعف یا بی حسی فقط در نیمی (چپ یا راست) از بدن یا صورت. اگر هر یک از علائم فوق را داشتید سریعاً با اورژانس تماس بگیرید.

درمان سکته خفیف (TIA):

درمان سکته خفیف با تغییر سبک زندگی و مصرف دارو می باشد. داروهای ضدانعقاد خون برای جلوگیری از ایجاد لخته و انسداد استفاده می شود. داروهای ضد پلاکت باعث می شود که پلاکت های خون دیگر به هم نچسبند و لخته تشکیل نشود. آسپرین و کلوپیدوگرل از جمله داروهای ضد پلاکت هستند. همچنین ممکن است جراح به شما پیشنهاد جراحی اندآرکتومی کاروتید را بدهد. در این جراحی شریان کاروتید که بسیار برای خونرسانی به مغز مهم است را از پلاکت ها و لخته ها پاکسازی می کنند.

2) سکته ایسکمی یا انسدادی

سکته ایسکمی زمانی ایجاد می شود که یک لخته خون یا توده ای باعث انسداد رگ ها و عروق مغزی شود. به همین دلیل به آن سکته انسدادی می گویند. در واقع متداول ترین نوع سکته مغزی، سکته مغزی ایسکمیک است. تقریبا از هر 10 سکته مغزی 9 مورد در این گروه قرار می گیرند. عامل بروز سکته مغزی، لخته خونی است که در رگ درون مغز ایجاد شده است. لخته خون ممکن است در نقطه ای خاص گسترش یافته یا از سایر نقاط بدن به مغز رسیده باشد. اگر سرخرگی که خون را به مغز می رساند، بسته شود، این نوع سکته مغزی رخ می دهد.

شایع ترین نوع سکته ایسکمیک شامل:

آمبولی: سکته ی ایسکمیک می تواند از نوع آمبولی باشد. به این معنی که لخته ی خون از جایی دیگر از بدن تشکیل شده و به مغز آمده است. تخمین زده می شود که ۱۵ درصد از سکته های آمبولیک مرتبط با فیبریلاسیون دهلیزی (زمانی که ضربان قلب نامنظم است) هستند.

سکته ترومبوتیک: هم از نوع سکته ایسکمی (یا انسدادی) است. با این تفاوت که لختة ایجاد شده در خود عروق مغز تشکیل شده است.

* برخلاف سکته مغزی خفیف، لخته خونی که منجر به سکته ایسکمی می شود بدون درمان رفع نمی شود.

درمان سکته ایسکمیک یا انسدادی:

برای درمان سکته ی انسدادی ممکن است به شما داروی حل کننده لخته بدهند. که لخته ای ایجاد شده در رگ حل شود و جریان خون برگردد. همچنین ممکن است به شما آسپرین تجویز شود که از سکته ی دوم جلوگیری کند.

* درمان اورژانسی در این نوع سکته، تزریق دارو به عروق مغز و یا در صورت نیاز جراحی برای رفع انسداد می باشد.

3) سکته هموراژیک (خونریزی)

سکته هموراژیک (hemorrhagic stroke) زمانی اتفاق می افتد که عروق خونی مغز پاره شده و خون به سلول های اطراف می ریزد. در واقع وقتی یک رگ خونی در مغز پاره شود و باعث خونریزی در مغز شود، این نوع سکته رخ می دهد که آن هم دلایل متعددی دارد. سکته مغزی هموراژیک بسیار نادر و مرگ بار است. این نوع سکته وقتی بروز می کند که یک رگ خونی ضعیف در مغز منفجر شود. نتیجه این نوع سکته، خونریزی شدید درون مغز است که متوقف کردن اش بسیار دشوار است.

 دو نوع اصلی از سکته ی خونریزی دهنده وجود دارد:

1) خونریزی درون مغزی: (Intracerebral hemorrhage) در خونریزی داخل مغزی یکی از رگ های داخل مغز پاره شده و خون به بافت داخل مغز میریزد. در نتیجه به سلول های مغزی آسیب میزند. ضربه مغزی، فشارخون، بدشکلی عروق و مصرف بیش از حد داروهای رقیق کننده ی خون می توانند به این نوع خونریزی منجر شوند.

2) خونریزی زیر عنکبوتیه:(Subarachnoid hemorrhage) یک فضایی بین سطح بیرونی مغز و جمجمه وجود دارد. در این فضا عروق و رگ هایی قرار دارند. اگر این عروق پاره شوند باعث خونریزی زیرعکنبوتیه می شوند. (اسم این فضا، فضای زیرعنکبوتیه است). معمولا بارزترین علامت، سردرد شدید و ناگهانی است.

سکته خونریزی دهنده به سه دلیل شایع رخ می دهد که شامل:

آنوریسم: در واقع به دلیل ضعیف شدن دیواره رگ یک حباب شکل روی رگ ایجاد شده و ممکن است پاره شود.

بدشکلی شریانی-وریدی: به شکل های غیر معمول در وریدها گفته می شود. اگر وریدهای مغزی پاره شود می تواند سکته ایسکمی ایجاد کند.

فشار خون بالا: فشار خون بسیار زیاد باعث پارگی خود عروق داخل مغز می شود. همچنین در طولانی مدت باعث ضعیف شدن دیواره رگ ها و پارگی عروق بعد از مدتی می شود.

درمان سکته هموراژیک یا خونریزی:

در درمان سکته خونریزی، ممکن است به شما دارویی داده شود که فشار داخل مغز را کاهش دهد. اگر خونریزی شدید باشد ممکن است شما نیاز به جراحی داشته باشید. در این جراحی هم خون اضافی خارج شده و هم عروق ترمیم می شود.

تشخیص سکته مغزی:

اولین قدم در تشخیص سکته‌ مغزی این است که تعیین شود بیمار دچار سکته مغزی هموراژیک شده است یا ایسکمیک تا بتوان درمان‌های مناسب را انجام داد. روش‌های تشخیصی به کار رفته بدین منظور عبارتند از:

– سی تی اسکن از سر

– اسکن ام آر آی از سر

برای تشخیص نوع، محل بروز و علت سکته‌ مغزی از روش‌های زیر کمک گرفته می‌شود:

– آزمایش خون

– نوار مغزی

– سونوگرافی کاروتیدی، سونوگرافی داپلر

– آنژیوگرافی مغزی، آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است که با کمک تصاویر رادیولوژی یا ام آر آی یا سی تی اسکن انجام می‌شود. انجام آنژیوگرافی مغزی به تشخیص اختلالاتی مانند وجود لخته خون در رگ‌ها یا باریک شدن رگ (تصلب شرایین) کمک می‌کند.

 

ارسال یک پاسخ